ประวัติความเป็นมา

ในปี พ.ศ.๒๕๓๓ พลเรือเอก ประพัฒน์ กฤษณะจันทร์ ผู้บัญชาการทหารเรือ ในขณะนั้น ได้วางรากฐานการจัดเตรียมกำลังของกองทัพเรือ โดยให้ดำเนินการจัดทำยุทธศาสตร์ และกำหนดโครงสร้างกำลังรบ โดยมีการขยายกำลังรบ และอัตรากำลังพลเพิ่มเติม จนกระทั่งในปี พ.ศ.๒๕๓๔ ได้มีคำสั่งกองทัพเรือ ลับ (เฉพาะ) ที่ ๒๐๒/๒๕๓๔ ลง ๒๕ ธ.ค.๓๔ เรื่องจัดตั้งกองเรือเฉพาะกิจภาค มอบหมายให้กองเรือยุทธการ (กร.) จัดตั้ง "กองเรือเฉพาะกิจภาค" ทั้ง ๓ ภาค ซึ่งกองเรือเฉพาะกิจภาคที่ ๑ มีภารกิจ ปฏิบัติการทางเรือ เพื่อรักษาเอกราชและอธิปไตยของชาติ เมื่อมีภัยคุกคามจากภายนอกประเทศ รักษาผลประโยชน์และความมั่นคงของชาติทางทะเลและบริเวณชายฝั่งภายในพื้นที่รับผิดชอบ โดยขึ้นการบังคับบัญชากับ กร. และมีศูนย์ปฏิบัติการ กองทัพเรือ (ศปก.ทร.) ทำหน้าที่ควบคุม อำนวยการ ประสานงาน และกำกับการปฏิบัติให้เป็นไปตามนโยบายของกองทัพเรือ

ต่อมาเมื่อวันที่ ๑๑ มีนาคม พ.ศ.๒๕๓๕ กระทรวงกลาโหมได้อนุมัติให้จัดตั้ง “กองเรือภาค” ทั้ง ๓ ภาค และในปี พ.ศ.๒๕๓๖ ทร. ได้ขออนุมัติยกเลิกกองเรือเฉพาะกิจภาคและปรับเข้าอัตราปกติของ กองเรือภาค ตามบันทึก ยก.ทร. ลับ ที่ กห ๐๕๐๕/๑๖๓ ลง ๑๘ ก.พ.๓๖ เรื่อง ขออนุมัติยกเลิกกองเรือเฉพาะกิจภาค ซึ่งกองเรือภาคที่ ๑ ยังคงมีภารกิจและการบังคับบัญชา เหมือนเดิมไม่เปลี่ยนแปลง ดังนั้นทางหน่วย จึงได้ยึดถือเอา วันที่ ๑๑ มีนาคม ของทุกปี เป็นวันสถาปนาหน่วย

และในปี พ.ศ.๒๕๕๑ ทร. ได้จัดตั้งทัพเรือภาคที่ ๑ ทัพเรือภาคที่ ๒ และทัพเรือภาคที่ ๓ เรียกชื่อย่อว่า “ทรภ.๑” “ทรภ.๒” และ “ทรภ.๓” ตามลำดับ เป็นหน่วยอัตราเพื่อพลาง และปรับเป็นหน่วยปกติเมื่อ พ.ร.ฎ.แบ่งส่วนราชการและกำหนดหน้าที่ของส่วนราชการกองทัพเรือ กองทัพไทย กระทรวงกลาโหม มีผลบังคับใช้ โดยเป็นหน่วยขึ้นตรงต่อ ทร. ตามคำสั่งกองทัพเรือ ลับมาก (เฉพาะ) ที่ ๕/๒๕๕๑ ลง ๓๐ เม.ย.๕๑ เรื่องจัดตั้ง จัดตั้งทัพเรือภาคที่ ๑ ทัพเรือภาคที่ ๒ และทัพเรือภาคที่ ๓ จนกระทั่ง ๑ เมษายน พ.ศ.๒๕๕๒ ได้มี “พระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการและกำหนดหน้าที่ของส่วนราชการกองทัพเรือ กองทัพไทย กระทรวงกลาโหม พ.ศ.๒๕๕๒” มีผลบังคับใช้ ทำให้ ทรภ.๑ เป็นหน่วยขึ้นตรงกับ ทร. มีหน้าที่ ป้องกันราชอาณาจักรและรักษาความมั่นคง รวมทั้งผลประโยชน์ของชาติทางทะเลในพื้นที่รับผิดชอบจากภัยคุกคามต่าง ๆ และดำเนินการเกี่ยวกับการฐานทัพ การป้องกันพื้นที่ การสารวัตรทหาร กิจการพลเรือน และการควบคุมเรือพาณิชย์ตามที่ได้รับมอบหมาย มี ผบ.ทรภ.๑ เป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ โดย ทรภ.๑ มีหน่วยขึ้นตรงประกอบด้วย กองบัญชาการ (บก.ทรภ.๑) กองร้อยกองบัญชาการ (ร้อย บก.ทรภ.๑) กองเรือปฏิบัติการ (กปก.ทรภ.๑) ฐานส่งกำลังบำรุงทหารเรือตราด ทัพเรือภาคที่ ๑ (ฐตร.ทรภ.๑) หน่วยที่ขึ้นการบังคับบัญชา ประกอบด้วย หมวดเรือลาดตระเวนชายแดน (มชด.) ศูนย์รักษาความปลอดภัยทางทะเล กองทัพเรือ เกาะช้าง (ศรภ.ทร.เกาะช้าง) และกำลังที่ขึ้นการควบคุมทางยุทธการในระดับกองพัน จากหน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน (นย.) และ หน่วยบัญชาการต่อสู้อากาศยานและรักษาฝั่ง (สอ.รฝ.) สำหรับการปฏิบัติภารกิจของ ทรภ.๑ ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย

เป็นรูปสมอสอดวงจักร ภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมี รองรับด้วยช่อชัยพฤกษ์ เบื้องล่างมีแถบแพรปลายแฉกสะบัดขึ้นทั้งสองข้าง กลางแถบมีคำว่า "ทัพเรือภาคที่ ๑" หรือ คำภาษาอังกฤษว่า "FIRST NAVAL AREA COMMAND" (ไม่จำกัดสีและขนาด)	- พระมหามงกุฎมีรัศมี หมายถึง ความจงรักภักดี และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ - สมอเรือ หมายถึง ความหนักแน่นมั่นคง ไม่ย่อท้อต่อความยากลำบาก และแสดงถึงความเป็นชาวเรือ - จักร เป็นเครื่องหมายยศนายพลเรือ - ช่อชัยพฤกษ์ หมายถึง ความมีเกียรติยศ และความสำเร็จ	รับชม-คลิก คำร้อง-ทำนอง : น.ต.อภินันทน์ ถ้วยอิ่ม เรียบเรียง : กองดุริยางค์ทหารเรือ ขับร้อง-บรรเลง : กองดุริยางค์ทหารเรือ ด้วย ศักดิ์ศรีนี้ยิ่งใหญ่ นาวีไทยทัพเรือภาคที่ ๑ ส่งเรือรบแล่นลอยลำตามติดตรึง ศัตรูซึ่งคิดรุกรานน่านนาวี อ่าวไทยไกลหรือใกล้ แม้นมีภัยจะไปถึงที่ จากแผ่นฟ้าถึงแผ่นน้ำใครย่ำยี เหล่านาวีพร้อมฟาดฟันหมู่อธรรม *ปกป้องท้องนทีจะต่อต้านไพรีที่รุกล้ำ ทัพเรือภาคที่ ๑ ตระเวนลอยลำ ทั่วเขตคามพร้อมประจันอริราชศัตรู ใส่ใจและยึดมั่นสานสัมพันธ์มวลชนทุกหมู่ อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเราพร้อมพรู รบเคียงคู่กับพัฒนาเพื่อราชนาวี